Zotero - poradnik dla piszących pracę magisterską

Ręczne przepisywanie opisów bibliograficznych to jedna z najbardziej żmudnych części pisania pracy, a przy kilkudziesięciu źródłach łatwo o pomyłkę i niespójność. Zotero rozwiązuje ten problem: zbiera źródła, porządkuje je i samo generuje przypisy oraz bibliografię w wybranym stylu. Program jest darmowy, otwarty i działa na każdym systemie. Ten poradnik przeprowadzi Cię od instalacji, przez dodawanie i porządkowanie źródeł, po wstawianie cytatów w Wordzie i tworzenie gotowej bibliografii.

Instalacja i pierwsze uruchomienie

Zotero składa się z dwóch części, które instaluje się razem. Aplikacja na komputer przechowuje bibliotekę źródeł, a dodatek do przeglądarki, zwany konektorem, pozwala zapisywać pozycje jednym kliknięciem podczas przeglądania katalogów i baz. Po pobraniu obu elementów ze strony projektu warto założyć bezpłatne konto. Synchronizacja z chmurą zabezpiecza bibliotekę przed utratą i daje dostęp do tych samych źródeł z innego komputera.

Dodawanie źródeł

Najwygodniej zbiera się źródła konektorem przeglądarki. Gdy otworzysz stronę artykułu w bazie naukowej, katalogu biblioteki albo w Google Scholar, ikona konektora rozpozna typ pozycji i zapisze ją wraz z metadanymi do biblioteki. Przy artykułach często dołączy też plik PDF. Pozycje dodasz również na inne sposoby.

• Po numerze DOI lub ISBN. Wystarczy kliknąć ikonę różdżki i wpisać identyfikator, a Zotero pobierze pełny opis.
• Przeciągając plik PDF. Program spróbuje odczytać metadane bezpośrednio z dokumentu.
• Ręcznie. Dla źródeł bez metadanych (archiwalia, materiały wewnętrzne) wypełniasz pola samodzielnie.

Porządkowanie biblioteki

Przy kilkudziesięciu pozycjach sama lista przestaje wystarczać. Zotero porządkuje źródła na dwa uzupełniające się sposoby. Kolekcje działają jak foldery tematyczne, na przykład osobno dla rozdziału teoretycznego, a osobno dla części badawczej. Jedno źródło może należeć do wielu kolekcji bez duplikowania pliku. Tagi, czyli słowa kluczowe, pozwalają filtrować bibliotekę w poprzek kolekcji, gdy szukasz wszystkich pozycji o danym zagadnieniu. Wbudowany czytnik PDF umożliwia zaznaczanie fragmentów i dodawanie notatek, które zostają powiązane ze źródłem.

Wtyczka do Worda i wstawianie cytatów

Najmocniejsza strona programu ujawnia się w edytorze tekstu. Wtyczka instaluje się razem z Zotero i dodaje w Wordzie osobną zakładkę. Pisząc, ustawiasz kursor w miejscu odwołania i klikasz przycisk wstawiania cytatu, a następnie wyszukujesz źródło po nazwisku lub tytule. Program wstawi odwołanie w wybranym stylu. Na końcu pracy jeden przycisk generuje pełną bibliografię ze wszystkich cytowanych pozycji. Gdy dodasz nowe źródło albo zmienisz styl, bibliografia zaktualizuje się automatycznie. Wtyczka współpracuje też z LibreOffice i Dokumentami Google.

Wybór stylu cytowania

Zotero udostępnia ponad dziewięć tysięcy stylów, więc znajdziesz w nim APA, Harvard, Chicago, a także style zgodne z polską normą PN-ISO 690. Styl wybierasz przy pierwszym wstawianiu cytatu, a w razie potrzeby zmieniasz go dla całego dokumentu z jednego miejsca. Cały tekst przeformatuje się natychmiast. Jeśli Twoja uczelnia wymaga konkretnej odmiany stylu, sprawdź, czy jest dostępna w repozytorium stylów Zotero, i dobierz najbliższą. Zasady poszczególnych stylów opisujemy w poradnikach o APA i o bibliografii.

Zotero a Mendeley - krótkie porównanie

Drugim popularnym menedżerem jest Mendeley. Oba programy realizują te same zadania, różnią się szczegółami, które zestawia tabela. Szerzej Mendeleya opisujemy w osobnym poradniku.

Cecha	Zotero	Mendeley
Model	otwarte, niezależne	własność wydawnictwa Elsevier
Darmowa przestrzeń w chmurze	300 MB	2 GB
Zbieranie źródeł z przeglądarki	konektor, bardzo sprawny	dodatek do przeglądarki
Liczba stylów	ponad 9000	ponad 8000

FAQ - najczęściej zadawane pytania o Zotero

Podsumowanie

Zotero oszczędza czas tam, gdzie najłatwiej o błąd, czyli przy opisach źródeł i bibliografii. Zainstaluj program z konektorem, zbieraj pozycje na bieżąco od pierwszego dnia kwerendy, porządkuj je w kolekcje i tagi, a cytaty wstawiaj wtyczką w Wordzie. Jedyne, o czym trzeba pamiętać, to kontrola wygenerowanych opisów przy polskich źródłach, bo automat nie zawsze rozpozna je bezbłędnie. Nawyk dodawania każdego źródła zaraz po jego znalezieniu zwraca się z nawiązką przy składaniu bibliografii na końcu pracy.