Przypisy w pracy magisterskiej - jak robić? Wzory, tamże, op. cit.
Przypisy dolne krok po kroku: wzory dla książki, artykułu i strony www, skróty tamże/ibidem/op. cit., rodzaje przypisów i wstawianie w Wordzie. Z przykładami do skopiowania.
Przypis dolny to tradycyjny i wciąż bardzo częsty na polskich uczelniach sposób dokumentowania źródeł, zwłaszcza w prawie, historii i filologiach: numer w tekście odsyła do opisu na dole strony. W tym poradniku znajdziesz wzory przypisów, zasady używania skrótów (tamże, ibidem, dz. cyt., op. cit. i innych) i instrukcję formatowania w Wordzie. Zanim zaczniesz, ustal jedno: przypisy dolne i system autor-data (np. APA) to dwa odrębne sposoby dokumentowania źródeł. Praca stosuje jeden z nich, a o wyborze decydują wytyczne wydziału i promotor.
Rodzaje przypisów
Przypis bibliograficzny (źródłowy) wskazuje, skąd pochodzi przywołana informacja lub cytat. Przypis rzeczowy (merytoryczny) zawiera komentarz, uzupełnienie, polemikę lub dygresję, która rozbiłaby tok wywodu w tekście głównym; korzystaj z niego oszczędnie. Przypis słownikowy wyjaśnia termin obcojęzyczny lub specjalistyczny. Wszystkie trzy rodzaje dzielą jedną numerację, ciągłą w całej pracy albo w obrębie rozdziału, zależnie od wymogów wydziału.
Wzory przypisów bibliograficznych
Elementy opisu określa norma PN-ISO 690 (w wersji z 2012 r.), która nie narzuca interpunkcji. Najczęstsza polska konwencja: inicjał imienia przed nazwiskiem, elementy rozdzielone przecinkami, kropka na końcu (dane w wzorach są schematyczne).
Książka
¹ J. Kowalski, Tytuł książki kursywą, Wydawnictwo, Warszawa 2021, s. 43.
Rozdział w pracy zbiorowej
² A. Nowak, Tytuł rozdziału, [w:] Tytuł całej książki, red. J. Kowalski, Wydawnictwo, Kraków 2019, s. 112–118.
Artykuł w czasopiśmie
³ M. Wiśniewska, Tytuł artykułu, „Tytuł Czasopisma” 2022, nr 3, s. 27.
Strona internetowa
⁴ T. Zieliński, Tytuł artykułu lub strony, https://adres-strony.pl [dostęp: 11.06.2026].
Akt prawny
⁵ Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 1362), art. 76 ust. 4.
Akt wielokrotnie zmieniany cytujesz według aktualnego tekstu jednolitego (t.j.) z eli.gov.pl lub isap.sejm.gov.pl. Orzeczenie: wyrok SN z [data] r., sygn. akt [sygnatura], LEX nr [numer].
To konwencja przecinkowa, najczęstsza w polskich pracach humanistycznych i prawniczych. Część uczelni stosuje warianty (np. kropki zamiast przecinków, tytuł czasopisma kursywą zamiast w cudzysłowie), dlatego zacznij od lektury wytycznych wydziału lub wzorcowej pracy z Twojego seminarium, a potem trzymaj się wybranego wzoru konsekwentnie.
Tamże, ibidem, op. cit.: skróty w przypisach
Skróty oszczędzają miejsce, gdy cytujesz to samo źródło wielokrotnie. Każdy ma odpowiednik polski i łaciński.
| Skrót | Kiedy | Przykład |
|---|---|---|
| tamże / ibidem | to samo źródło co w przypisie bezpośrednio poprzedzającym | ⁶ Tamże, s. 51. |
| dz. cyt. / op. cit. | źródło opisane w pełni wcześniej, ale nie w poprzednim przypisie (sam skrót po nazwisku, gdy autor ma w pracy jedną publikację) | ⁷ J. Kowalski, dz. cyt., s. 88. |
| skrócony tytuł | autor ma w pracy więcej niż jedną publikację | ⁸ J. Kowalski, Tytuł skrócony..., dz. cyt., s. 88. |
| tegoż (tejże) / idem (eadem) | kolejna praca tego samego autora (autorki) w jednym przypisie | ⁹ J. Kowalski, Tytuł..., s. 12; tegoż, Inny tytuł..., s. 7. |
| zob. / vide | odesłanie do źródła, w którym temat rozwinięto | ¹⁰ Zob. A. Nowak, Tytuł..., s. 30–41. |
| por. / cf. | odesłanie do źródła o podobnym lub odmiennym stanowisku | ¹¹ Por. M. Wiśniewska, Tytuł..., s. 9. |
O dwie zasady magistranci potykają się najczęściej. Po pierwsze, wybierasz albo łacinę (ibidem, op. cit.), albo polski (tamże, dz. cyt.); w pracach polskojęzycznych coraz częściej wybiera się wersję polską, a mieszanie obu recenzenci wytykają. Po drugie, „tamże” działa wyłącznie wtedy, gdy między przypisami nie pojawiło się żadne inne źródło. Po każdej redakcji tekstu sprawdź, czy kolejność przypisów się nie przesunęła, bo wtedy „tamże” zaczyna wskazywać niewłaściwą pracę.
Formatowanie przypisów w Wordzie
- Wstawianie: Odwołania → Wstaw przypis dolny (Alt+Ctrl+F, na Macu Cmd+Option+F). Word numeruje automatycznie i pilnuje, by przypis był na tej samej stronie co odnośnik.
- Czcionka przypisu: zwykle 10 pt (przy tekście głównym 12 pt), interlinia pojedyncza, justowanie obustronne. Ustaw to raz, modyfikując styl „Tekst przypisu dolnego”.
- Numer odnośnika stoi w tekście przed kropką kończącą zdanie, bez spacji po słowie. Wyjątkiem jest kropka skrótu (itd.³).
- Numeracja ciągła w całej pracy lub od nowa w każdym rozdziale, zgodnie z wytycznymi wydziału (ustawienie w oknie Przypisy).
Przypisy a bibliografia
System przypisowy nie zwalnia z bibliografii: na końcu pracy i tak zamieszczasz alfabetyczną listę wszystkich cytowanych źródeł. Różni się ona od przypisów szykiem (nazwisko przed inicjałem: Kowalski J.) i brakiem numerów stron konkretnych odwołań. Zasady budowy listy, podział na sekcje i porównanie stylów znajdziesz w poradniku o bibliografii, a reguły przytaczania cudzych słów (cytat dosłowny, parafraza, granice dozwolonego użytku) w poradniku o cytowaniu.
FAQ - najczęściej zadawane pytania o przypisy
Czym różni się tamże od ibidem?
Niczym poza językiem. Oba skróty wskazują to samo źródło co przypis bezpośrednio poprzedzający (strona może być ta sama lub inna). Tamże jest polskie, ibidem (skracane też do ibid.) łacińskie. Wybierz jedną wersję i stosuj ją konsekwentnie w całej pracy; promotorzy często zwracają uwagę na mieszanie obu.
Kiedy stosuje się op. cit., a kiedy dz. cyt.?
Oba skróty (łacińskie opere citato i polskie „dzieło cytowane”) odsyłają do pracy opisanej w pełni we wcześniejszym przypisie, ale nie w bezpośrednio poprzedzającym, np. J. Kowalski, dz. cyt., s. 45. Sam skrót po nazwisku wystarcza, gdy cytujesz w pracy jedną publikację danego autora. Przy dwóch lub więcej dodajesz skrócony tytuł (np. J. Kowalski, Motywacja..., dz. cyt., s. 45), żeby było wiadomo, o którą chodzi.
Jak wstawić przypis dolny w Wordzie?
Umieść kursor bezpośrednio po wyrazie, do którego odnosi się przypis (przed kropką kończącą zdanie), i wybierz Odwołania → Wstaw przypis dolny albo naciśnij Alt+Ctrl+F (na Macu Cmd+Option+F). Word sam numeruje przypisy i przenumeruje je, gdy dodasz nowy wcześniej w tekście. Sam przypis zwykle pisze się czcionką 10 pt z interlinią pojedynczą, o ile wytyczne wydziału nie mówią inaczej.
Czy praca może mieć jednocześnie przypisy i bibliografię?
Tak, w systemie przypisowym to norma: przypisy dokumentują źródła w miejscu użycia, a bibliografia na końcu pracy zbiera wszystkie pozycje w liście alfabetycznej. Różnica formalna: w przypisie inicjał imienia stoi przed nazwiskiem (J. Kowalski), w bibliografii nazwisko przed inicjałem (Kowalski J.).
Ile przypisów powinno być w pracy magisterskiej?
Nie ma normy liczbowej. Przypis musi stać wszędzie tam, gdzie korzystasz z cudzej myśli, danych lub cytatu. W praktyce rozdziały teoretyczne prac pisanych w systemie przypisowym mają zwykle po kilka przypisów na stronę. Podejrzanie wyglądają zarówno strony zupełnie bez przypisów (skąd autor to wie?), jak i przypis po każdym zdaniu z tego samego źródła; wtedy zwykle wystarczy jeden na koniec akapitu.
Potrzebujesz bibliografii do swojego tematu?
Zamów konspekt do swojego tematu: plan rozdziałów, 40–50 sprawdzonych publikacji naukowych z opisami, stan badań i bibliografię w stylu APA 7 oraz w polskim zapisie przypisowym.
79 zł · zwykle w godzinę · jedna tura poprawek w cenie
Podsumowanie
Dobre przypisy wymagają kilku nawyków: jednego ustalonego wzoru opisu (z wytycznych wydziału), skrótów z jednej rodziny językowej i przypisu wstawianego od razu przy pisaniu, a nie „uzupełnianego później”. Jeśli Twój wydział preferuje system autor-data zamiast przypisów, przejdź do poradnika o stylu APA. Zasada dokumentowania źródeł jest ta sama, zmienia się technika zapisu.
Wolisz napisać pracę samodzielnie?
Sięgnij po nasz poradnik PDF „Jak napisać pracę dyplomową" — Konkretne wskazówki, przykłady i checklisty. Wersja magisterska 49 zł, licencjacka 39 zł.